Sinds het begin van de jaren zeventig zijn omvang en betekenis van laboratoriumonderzoek in de landbouwkundige sector sterk toegenomen.
Dit geldt vooral de grondstoffen en eindproducten bij de diervoederproductie. Daarvoor zijn verschillende oorzaken aan te wijzen. Een steeds nauwkeuriger karakterisering van de voedingswaarde deed de behoefte aan meer en gedetailleerdere samenstellingsgegevens groeien. Vooral vanaf de jaren tachtig droegen steeds strengere (wettelijke) eisen voor productkwaliteit het hunne bij om de vraag naar laboratoriumonderzoek te vergroten. Daarnaast leiden de sinds 1992 open economische grenzen binnen de Europese Unie tot toenemende concurrentie. Hierdoor wordt het steeds meer noodzakelijk de kwaliteit van producten te borgen en te kunnen aantonen. Betrouwbaar laboratoriumonderzoek met eenduidige resultaten is daarbij van cruciale betekenis. Sinds 1988 biedt de Kwaliteitsdienst Landbouwkundige Laboratoria (KDLL), een dienst van het Productschap Diervoeder, hierbij brede ondersteuning.

Kwaliteitsbeleid Productschap Diervoeder (PDV)
Het Productschap Diervoeder is een publiekrechtelijke Organisatie voor de diervoedersector. Alle bedrijven die zich bezighouden met diervoeders hebben hiermee te maken. Het Productschap geeft daarnaast veel aandacht aan het ontwikkelen van een samenhangend kwaliteitsbeleid. Doel hiervan is de verbetering van imago en concurrentiepositie van de Nederlandse diervoedersector.
Als onderdeel van het kwaliteitsbeleid heeft het Productschap de GMP-regeling diervoedersector in het leven geroepen. Dit is een vrijwillige kwaliteitsregeling, gericht op het waarborgen en beheersen van de kwaliteit van diervoeders. De GMP-regeling is een onderdeel van een systeem van Integrale Keten Beheersing (IKB) in de dierlijke productieketen. Laboratoriumonderzoek is hierbij onmisbaar. Het waarborgen van de betrouwbaarheid van de door laboratoria geproduceerd gegevens is daarom eveneens van cruciaal belang.
Immers worden op basis van deze gegevens conclusies getrokken over de samenstelling en kwaliteit van grondstoffen en geproduceerde voeders. Sinds 1996 maakt een Laboratoriumcode (GMPB10) deel uit van de GMP-regeling. Deze regeling voorziet in regelmatige audits en stelt deelname aan een (KDLL-)ringonderzoek verplicht.

KDLL en uw laboratorium
De KDLL heeft zich ontwikkeld tot een dienst voor proficiency testing. Dat wil zeggen, dat van een deelnemend laboratorium de prestaties in vergelijking met collega-laboratoria worden gemeten. Dit geschiedt door middel van ringonderzoeken, waarbij de in de bundel Onderzoekmethoden van het PDV vastgelegde methoden als referentiekader worden gehanteerd. Toepassen van huismethoden blijft in beginsel mogelijk, voor zover aantoonbaar is dat de resultaten niet afwijken. Deelname aan de KDLL geschiedt op geheel anonieme basis.
Resultaten van de proficiency testing moeten bij een audit in het kader van de GMP-regeling kunnen worden overgelegd.
De KDLL biedt tevens de mogelijkheid om door middel van studieprojecten deel te nemen in methode-evaluerend onderzoek. Hierbij worden nieuwe controlemethoden getoetst op bruikbaarheid voor de branche. Een hieraan deelnemend laboratorium staat vooraan in de rij om deze te kunnen toepassen en daardoor nog betere of constantere kwaliteit te kunnen leveren.
Tot slot geeft deelname aan de KDLL een snelle toegang tot kennisbronnen en biedt mogelijkheden voor een individuele bedrijfsadvisering op het gebied van kwaliteit en productie.

Opzet ringonderzoeken
De ringonderzoeken zijn opgezet volgens ISO 5725, en wel volgens het zogenaamde "split level" model. Hiervoor is gekozen, omdat op deze wijze naast gegevens over de spreiding tussen de laboratoria (de reproduceerbaarheid) ook betrouwbare informatie over de spreiding binnen de laboratoria (herhaalbaarheid) wordt verkregen. Presentatie van de resultaten vindt plaats in tabelvorm en in xy-diagrammen, ook wel bekend als Youden-plots. Daarnaast worden de prestaties van de individuele laboratoria weergegeven als Z-scores, separaat in tabelvorm gerapporteerd.

Programma-aanbod KDLL
De KDLL biedt de deelnemers een veelzijdig programma van circa 18 ringonderzoekpakketten. Per pakket komen als regel verschillende, soms vele, onderzoekparameters aan de orde. Het merendeel van de ringonderzoeken is gericht op chemische analyses, doch ook microbiologen en microscopisten komen aan hun trekken. Het betreft onder meer analyses voor de bepaling van
de voederwaarde, vitaminen, diergeneesmiddelen (ook lage gehaltes van belang voor de bepaling van de versleping), mineralen en spoorelementen, weipoeder in mager melkpoeder etc. Voorts microbiologisch onderzoek op onder meer Salmonella en microscopisch onderzoek op verontreinigingen zoals Datura.

Kortom voor elk wat wils.
De frequentie per pakket is twee of drie ronden per jaar, het aantal te onderzoeken monsterparen per ronde varieert tussen twee en vier. Voor elk van de pakketten wordt tenminste eenmaal per jaar een bijeenkomst van deelnemers georganiseerd, waarbij de gelegenheid wordt geboden voor discussie en onderlinge afstemming en waarbij actuele thema's aan de orde worden gesteld.

Hoe Inschrijven
Op de KDLL kan per kalenderjaar worden ingeschreven. Op deze wijze is het eenvoudig mogelijk om de keuze uit de pakketten per jaar opnieuw vast te stellen. De deelnemersbijdrage is opgebouwd uit een inschrijfbedrag en een bedrag voor ieder pakket.

Adres:
Kwaliteitsdienst Landbouwkundige Laboratoria
p/a TNO - DUCARES
Mr. C.J. van Putten
Postbus 360
3700 AJ Zeist

Tel: +31 (0)6-30051439
Tel: +31 (0)30 69 44416
Fax: +31 (0)84 83 82 556
E-mail: kees.vanputten@ducares.nl